SOYA KÜSPESİ

Soya dünyada hayvan yemlerinde kullanılan proteinin önemli kaynağıdır. Bunun önemli nedenlerinden biri soyanın protein içeriğinin tam olduğundan ve diğer ana ürünlerin arasında proteini en üst düzeyde içermesidir.

Tüm diğer önemli yağlı yemler ve balık unu içeren protein yemlerinde toplam dünya üretiminin, üçte ikisini soya oluşturur. Besin değerleri başka bitkisel protein kaynağının yanında eşsiz olup, diğer protein kaynaklar ile karşılaştırıldığında standart olarak kabul edilmektedir. 1930 yıllarının ortalarıyla birlikte ABD hayvancılığının evcil ve kümes hayvanlarının diyetinin önemli bir parçası olmuştur. Soya yem üretimi 1970'lerin ortalarında durdurulmuştu. Ardından 1990’ ların başlarında gelişmekte olan ülkelerinin artan taleplerin üretim tekrar hızlanmıştır. Su kültürünün genişlemesi ve mezbaha yan ürünlerinin yem kullanımında yasaklanması ile birlikte yüksek kaliteli proteinli kaynağı olan ürünlere talepler artmıştır.

Soya unu, soya yağının çıkarıldığı yan ürünüdür. Birkaç prosesten oluşan işlem, farklı ürünlerle sonuçlanır. Solvent özütleme prosesinde, soya fasulyesi kırılır, ısıtılır, pul haline getirilir ve bu şeklinde genelde heksan solvent ile yağ ekstraksiyonu çıkarılır.

Çıkarılmış solventin kalmaması amacıyla kurutulur, daha sonra kızartılıp toprak altına konulur. Ekstrasyon prosesi sırasında soya fasulyesinin kabukları çıkmış olmakla birlikte prosesin sonunda bir daha içine eklenebilmektedirler. Bu tür işlemler çeşitli varyasyonlar ile gerçekleşebilir. Özellikle hayvanların işkembelerinin yan protein değerini yükselten ilaçlama yapılmaktadır: Isıtma kombinasyonları, mekanik ve kimyasal işlemler yer almaktadır. Çıkarılan pullar daha sonra soya unu ürününe ve özel yem ve gıda uygulamaların özellikleri taşıyan izolatlarının içine rafine edilebilir.

Soya unu genellikle ham protein içeriği ile veya protein + yağ toplamına göre pazarlamada sınıflandırılmıştır. Sınıflandırmada iki ana kategori yer almaktadır: kabuklarından ayrılmış tohumlardan elde edilen %49-50 içeren “yüksek proteinli” soya yemleri + yağ ve %3lü ham lifi, ikincisi ise - %44-46 “düşük protein” yemleri + yağ ve %6-7 kabuğu içeren ham selülozudur.

Domuzlar ve Kümes Hayvanları

Soya küspesi, domuz ve kümes hayvanlarının protein takviyelerinde pazarın hâkimi durumundadır. Ham proteinin yüksek içeriği, sene boyu kullanılabilmesi, besin içeriğinin tutarlığı bu hâkimiyetinin ana sebeplerinden biridir. Domuz ve kümes hayvanı üreticileri yüksek enerjili diyetler tercih ettikleri için ve hiçbir tanınan-bilinen bitkisel proteinli yemlerin soya küspesinin sindirilebilir enerji içeriğini aşamadığı için soya küspesi üstün bir değer taşımaktadır. Soya unu ayrıca sindirilebilir amino grup asidin içeriği ile bütün diğer yaygın bitki proteinlerin seviyesine uygun veya seviyesinin üzerindedir. Soya unu genellikle kullanılan miktar üzerinde limitsiz olarak domuz ve kümes hayvanların diyetlerine dâhil edilmektedir. Tripsin inhibitörlerin de natüre prosedürün hatasız bir şeklinde işlendiği zaman, diyetlerin değerlendirme aşamasında hiçbir besleyici olmayan faktörler dikkate alınmamaktadır.

Süt ve Sığır eti

Süt ve sığır diyetlerinde, soya küspesi üre ve yüksek lif yağlı tohum yemleri ile yarışır. Yüksek kaliteli protein kaynağı gerekli olduğunda, domuz ve kanatlı yemlerin diyetlerinde normalde kullanılmayan ham protein kaynakları arz ve talep ekonomisi tarafından tercih edilmektedir. Soya unu buzağı beslenmelerinde önemli bir role sahip ki, lezzet ve sindirilebilirliğiyle süt buzağın günlük süt ikamesinde kullanılabilmektedir.